De opkomst en neergang van de samurai

De samurai spreekt al eeuwen tot de verbeelding. Niet alleen in Japan, maar ook in de rest van de wereld. De samurai is een iconisch figuur geworden, van bijna mythische proporties. Dat is ook niet gek als je kijkt naar de Japanse geschiedenis. Deze krijgers hebben namelijk maar liefst ruim 700 jaar lang de dienst uitgemaakt in Japan en genoten lange tijd hoog aanzien en sociale status.  Lees verder

De Katana: Meer dan Scherp Alleen

Japanse zwaarden zijn, mede dankzij de populariteit van anime, manga, videogames en ninja-films, in de hele wereld bekend komen te staan als wapens waar niet mee te spotten valt. Het is dan ook niet verwonderlijk dat vrijwel iedere tentoonstelling over het oude Japan één of meerdere exemplaren bevat. Uiteraard is dit niet alleen te danken aan de populariteit van de wapens. Zwaarden waren een belangrijk onderdeel van de Japanse maatschappij gedurende een groot deel van haar geschiedenis. Ook vandaag de dag wordt de traditie van de zwaardsmederij in Japan nog met alle eerbied voortgezet. Lees verder

De vlietende wereld van ukiyo-e (2) – Het drukproces

In het eerste deel van deze serie over ukiyo-e gaf ik reeds een beknopte geschiedenis van deze vorm van prentkunst. Zoals ik ook daar al vertelde werden deze prenten volledig met de hand gemaakt. De weinige prentkunstenaars die deze techniek tegenwoordig nog inzetten doen dit veelal zelfstandig. Oorspronkelijk werd het werk echter verdeeld onder meerdere specialisten: de ontwerper (die tegenwoordig vaak als ‘de kunstenaar’ gezien wordt), de houtsnijder en de drukker. Daarnaast speelde ook de uitgever een belangrijke rol, aangezien hij de laatste trends behoorde te kennen. Vandaag laat ik hem echter even buiten beeld, en zal ik me richten op de daadwerkelijke productie van de prent. Lees verder

De vlietende wereld van ukiyo-e (1) – Inleiding

Wie weleens een boek over Japanse kunst openslaat kan er niet omheen: de ukiyo-e. Deze vorm van Japanse prentkunst ontstond in de Edo-periode (1603-1868) en is sinds de 19e eeuw wereldwijd razend populair geworden. Het meest bekende voorbeeld is ongetwijfeld De grote golf van Kanagawa van Katsushika Hokusai (1760-1849) die voor velen wellicht symbool staat voor de Japanse traditionele kunst in het geheel. Maar wat zijn ukiyo-e nu precies? In deze serie zal ik een aantal bekende en minder bekende prentkunstenaars bespreken, maar om te beginnen zal ik een beknopte inleiding tot de wondere wereld van de Japanse prentkunst geven. Lees verder

Maneki-neko: de gelukskat

Iedereen die wel eens bij de Chinees komt kent hem wel: de kat met de heen-en-weer bewegende poot. Hoewel dit figuurtje vaak te vinden is in Chinese restaurants komt de zogenaamde maneki-neko (letterlijk de ‘wenkende kat’) wel degelijk uit Japan. Het idee achter deze figuurtjes is dat ze geluk en rijkdom schenken. Vandaar dat ze ook vaak worden aangeduid met de term ‘gelukskat’. Lees verder

Okinawa en Japan (2) – Mislukte assimilatiepolitiek

De vorige keer schreef ik over Okinawa als een 19e-eeuwse variant op het Senkaku/Diaoyu-conflict, maar niets bleek minder waar: ineens was er weer gedoe toen twee Chinese academici zich in de krant People’s Daily openlijk afvroegen of Okinawa wel bij Japan hoort. De Japanse regering liet weten zulke vragen ‘totaal onacceptabel’ te vinden: op Okinawa wonen immers meer dan een miljoen Japanners. De toenmalige Meiji-regering had in de tijd na de annexatie in 1879 waarschijnlijk minstens zo gepikeerd gereageerd. Maar het is de vraag of dat om dezelfde reden zou zijn geweest: Okinawanen waren, cru gezegd, tweederangs burgers. Lees verder

Tatoeages in Japan: mode en misdaad

Tatoeages. Of je ze nu mooi vindt of niet, het stigma dat bestond rond deze vorm van lichaamsdecoratie is in Nederland sinds de jaren 80 langzaam verdwenen. Tegenwoordig is het laten zetten van een tatoeage dan ook een fashion-statement dat vrij algemeen geaccepteerd wordt. Hoewel tatoeages in Japanse stijl ook in het Westen zeer populair zijn ligt dit in Japan niet zo makkelijk. Ondanks de ook daar sterk gegroeide populariteit kleven er in Japan allerlei vooroordelen aan het hebben van tatoeages. Zo zijn in veel badhuizen mensen met tatoeages niet toegestaan. Waarom voelen sommige Japanners zich ongemakkelijk rond mensen met tatoeages? Lees verder