Confucianistische moraal versus Westers pragmatisme

In zijn blogs over de Kyotoschool (deel 1 en deel 2) schreef Guan van Zoggel al over de Westerse ideeën die na de Meiji-restauratie (1868, openstelling van Japan voor het Westen) hun intrede deden. Het tot voor kort feodale Japan verwonderde zich over de enorme technologische, economische en politieke macht van de Westerse mogendheden. Een delegatie van Japanse notabelen onder leiding van prins Iwakura Tonomi werd naar Westerse landen als Frankrijk, Groot-Brittannië en Duitsland gestuurd om niet alleen kennis te nemen van Westerse technologie en economie, maar ook van Westerse opvattingen over onderwijs en het inrichten van de maatschappij. Waar het feodale Japan werd gekenmerkt door een min of meer vaste maatschappelijke orde, was de Westerse indeling van de maatschappij pragmatischer gebleken en had deze tot de voornoemde dominantie op technologisch, economisch en politiek gebied geleid. In deze blog wil ik beknopt ingaan op de min of meer vaste orde in de Japanse maatschappij van vóór de Meiji-restauratie en de bevindingen van de Iwakura-missie die deze orde in twijfel trokken. Lees verder

Mizuki Shigeru en de wereld van de Yokai

In mijn vorige blogs over onder andere Kuniyoshi kwam een fascinatie voor mythische figuren en spookverhalen al even ter sprake. Hij was echter lang niet de enige die met dit onderwerp aan de haal ging. In vrijwel alle populaire cultuuruitingen van de Edo-periode zijn voorbeelden van spookverhalen te vinden. Zo had ik het al eerder over de magische krachten van vossen en de verhalen die daaromtrent de ronde deden. Ook toen meldde ik al dat veel van deze mythische figuren ook hun weg hebben gevonden naar de moderne populaire cultuur van Japan. Een prachtig voorbeeld van een artiest die inspiratie weet te putten uit oude mythen en sagen en (o.a.) het werk van Kuniyoshi is Mizuki Shigeru. Lees verder

Kijktip: Soshite Chichi Ni Naru

Als een Japanse film zoveel buzz weet te creëren dat Steven Spielberg de rechten voor een Engelstalige remake koopt, weet je zeker dat je met iets bijzonders te maken hebt. Soshite Chichi ni Naru, hier uitgebracht als Like Father, Like Son, is misschien niet Hirokazu Kore-eda’s beste film ooit, maar – ondanks het loodzware thema – wel zijn meest toegankelijke.

Lees verder

Senpai en kohai: maatjesleren in Japan

Het Japanse onderwijs omvat wel meer dan alleen de levenslessen van Kanamori of de blijkbaar onder druk van meedogenloze studielast verklaarbare hoge zelfmoordcijfers onder jongeren. Deze opvallende uitersten halen de pers in Nederland. Alles wat ertussenin zit blijft voor het grote publiek verborgen, terwijl in Japan met haar met Nederland vergelijkbare welvaart, economische en maatschappelijke doelen zoveel meer te leren valt. Vandaag tijd om eens een blik te gunnen op het diep in de samenleving gewortelde “maatjesleren”: het systeem van senpai en kohai. Lees verder

Japanse straatstijl (6): Geen yankee maar yankii

Iedereen is denk ik wel bekend met de term yankee: slang om Amerikanen mee aan te duiden. Minder bekend is de Japanse variant daarvan: yankii, waarmee sinds de jaren ’70 jeugddeliquentjes mee worden aangeduid (maar verwar ze niet met yakuza, oftewel de mafia!). Japanse yankii houden van motorfietsen, geblondeerd haar, gepimpte uniforms, kettingroken en kattenkwaad. Lees verder

2013: het jaar van Abenomics

Als ik denk aan het nieuws uit Japan dat in 2013 het meest besproken werd, komen uiteraard de verschillende conflicten met China omtrent omstreden grondgebied als eerste in me op. Wat de media misschien nog wel vaker bespraken, was het nieuwe economische beleid dat de Japanse regering sinds december 2012 voerde onder leiding van premier Shinzo Abe. Na twee decennia van economische stagnatie ondernam Abe een nieuwe poging om de Japanse economie te revitaliseren. Zijn beleid staat bekend onder de noemer ‘Abenomics’. Wat houdt dit economische beleid precies in, en wat heeft het Japan in 2013 op economisch vlak gebracht? Een kleine samenvatting! Lees verder

De dolfijnenjacht van Taiji

Japan staat wereldwijd bekend om zijn verfijnde keuken. Niet alleen de precisie waarmee ingrediënten worden bereid, maar ook de enorme verscheidenheid aan ingrediënten valt op. Omdat Japan een eilandenrijk is, komen vele van deze ingrediënten uit de zee. Maar niet alle ingrediënten zijn op een onomstreden manier gevangen: zo jaagt Japan nog steeds op dolfijnen, ondanks de snel teruglopende populatie. Onlangs raakte deze praktijk weer in de belangstelling toen de Japanse premier, Abe Shinzo, opmerkte dat het verbieden van de dolfijnenjacht het einde van een belangrijke traditie zou betekenen. In deze blog onderzoek ik daarom hoe de dolfijnen worden gevangen, hoe ernstig het is gesteld met de dolfijnenpopulatie en hoe diepgeworteld deze traditie is. Lees verder

Kunstzinnig spektakel met Kuniyoshi

In eerdere blogs viel al het één en ander te lezen over de geschiedenis en het drukproces van Japanse prenten. Daarop voortbordurend (en tevens in het teken van de huidige tentoonstelling in Japanmuseum Sieboldhuis) zal ik dit keer ingaan op het werk van één van de meesters van de ukiyo-e: Utagawa Kuniyoshi (1797-1861). Lees verder

Japanse shockrockers: Visual kei

Visual kei (bijuaru kei) is een unieke Japanse (muziek-)stroming die zijn oorsprong vindt in de voor muziek en mode zo vruchtbare jaren ’80. De aanhangers van deze stroming zijn door hun zware make-up, uitbundige kapsels en kostuums niet moeilijk te herkennen. Een beetje gothic, een beetje punk, een klein scheutje glam metal en als kersje op de taart een flinke dosis androgynie- et voilà, visual kei in een notendop. Lees verder