Okinawa en Japan (3) – De ‘IJzeren Storm’

Eerder schreef ik over de annexatie van Okinawa door Japan eind 19e eeuw, en de daaropvolgende Japanse maatregelen om de Okinawaanse bevolking bij Japan te trekken. Toen in 1937 de gewapende strijd met China losbarstte, en Japan voor het eerst in decennia weer oorlog voerde, was deze assimilatie verre van voltooid. Lange tijd verliep de oorlog gezwind voor de Japanners – grote delen van Azië werden ingenomen – maar toen de Verenigde Staten zich na de Japanse aanval op Pearl Harbor in het conflict mengden, keerde het tij langzaam voor Japan. In de lente van 1945 waren de Japanners teruggedreven tot Okinawa, waar de Tweede Wereldoorlog in Azië zou worden beslist. Lees verder

De vos als magisch wezen in Japan

Dieren spelen van oudsher een belangrijke rol in Japanse volksverhalen. Vorige keer heb ik jullie al verteld over de krachten van de gelukskat maneki-neko, maar vandaag ga ik een stapje verder met de magische vos, ook wel kitsune in het Japans. De vos werd in het oude Japan gezien als een magisch dier met bovennatuurlijke krachten. Vossen worden in vele verhalen afgebeeld als intelligente wezens wier krachten toenamen naarmate ze ouder werden. Tevens konden oudere en wijzere vossen herkend worden aan het aantal staarten: des te meer staarten (tot wel negen) des te krachtiger de vos. Één van hun belangrijkste krachten was het kunnen aannemen van een menselijke vorm. Lees verder

Maneki-neko: de gelukskat

Iedereen die wel eens bij de Chinees komt kent hem wel: de kat met de heen-en-weer bewegende poot. Hoewel dit figuurtje vaak te vinden is in Chinese restaurants komt de zogenaamde maneki-neko (letterlijk de ‘wenkende kat’) wel degelijk uit Japan. Het idee achter deze figuurtjes is dat ze geluk en rijkdom schenken. Vandaar dat ze ook vaak worden aangeduid met de term ‘gelukskat’. Lees verder

Okinawa en Japan (2) – Mislukte assimilatiepolitiek

De vorige keer schreef ik over Okinawa als een 19e-eeuwse variant op het Senkaku/Diaoyu-conflict, maar niets bleek minder waar: ineens was er weer gedoe toen twee Chinese academici zich in de krant People’s Daily openlijk afvroegen of Okinawa wel bij Japan hoort. De Japanse regering liet weten zulke vragen ‘totaal onacceptabel’ te vinden: op Okinawa wonen immers meer dan een miljoen Japanners. De toenmalige Meiji-regering had in de tijd na de annexatie in 1879 waarschijnlijk minstens zo gepikeerd gereageerd. Maar het is de vraag of dat om dezelfde reden zou zijn geweest: Okinawanen waren, cru gezegd, tweederangs burgers. Lees verder

Yasunari Kawabata

De eerste bijdrage in de rubriek literatuur mag er een zijn over Yasunari Kawabata. Aangezien ik mijn masterstudie wijd aan onderzoek naar de moderne Japanse literatuur uit het begin van deze eeuw, wil ik jullie graag een beknopt overzicht bieden van het leven van één van Japan’s beroemdste schrijvers, hierboven gefotografeerd aan de rechterzijde tijdens de uitreiking van de Nobelprijs in 1968. In de line-up is hij de enige niet in rokkostuum. Kawabata kiest voor Japanse formele kleding om de indruk te wekken dat hij een vertegenwoordiger is van de klassieke Japanse literaire traditie. Maar is dat wel zo? Lees verder

Tatoeages in Japan: mode en misdaad

Tatoeages. Of je ze nu mooi vindt of niet, het stigma dat bestond rond deze vorm van lichaamsdecoratie is in Nederland sinds de jaren 80 langzaam verdwenen. Tegenwoordig is het laten zetten van een tatoeage dan ook een fashion-statement dat vrij algemeen geaccepteerd wordt. Hoewel tatoeages in Japanse stijl ook in het Westen zeer populair zijn ligt dit in Japan niet zo makkelijk. Ondanks de ook daar sterk gegroeide populariteit kleven er in Japan allerlei vooroordelen aan het hebben van tatoeages. Zo zijn in veel badhuizen mensen met tatoeages niet toegestaan. Waarom voelen sommige Japanners zich ongemakkelijk rond mensen met tatoeages? Lees verder

Okinawa en Japan (1) – Senkaku/Diaoyu in de 19e eeuw

De ruzie tussen Japan en China om de Senkaku/Diaoyu-eilanden haalt veelvuldig het nieuws, maar is zeker niet het enige territoriale conflict waar Japan in verwikkeld is: in het noorden ruziet men met Rusland om de Koerilen en in het westen bestaat er onenigheid met Zuid-Korea over het eiland Tsushima. En dat is alleen wat er op dit moment speelt: de Japanse moderne geschiedenis loopt over van vergelijkbare voorbeelden. Eén van de meest schrijnende daarvan is Okinawa. Lees verder