Japan en Zuid-Korea: IJskoude betrekkingen

Op 26 december bezocht de Japanse premier, Shinzo Abe de beruchte Yasukuni-schrijn in Tokyo. Deze schrijn is berucht in de buurlanden van Japan omdat Japanse politici en de Japanse bevolking hier hun landgenoten herdenken die in oorlogen zijn overleden, inclusief Japanse oorlogsmisdadigers uit de Tweede Wereldoorlog. Het bezoek van Abe aan de Yasukuni-schrijn bracht daarom de reeds ijskoude relaties tussen Japan en Zuid-Korea tot een nieuw dieptepunt. Voor twee landen die in het verleden lange tijd een zeer coöperatieve relatie hebben gehad, is dit een bijzondere ontwikkeling. Wat is er hier toch misgegaan? Lees verder

Een terugblik op regisseur Satoshi Kon

Onvoorspelbaar, was-ie. Zo ook zijn plotselinge overlijden op 24 augustus 2010, slechts drie maanden na het constateren van kanker aan zijn alvleesklier. We blikken terug op het leven van animatiefilmregisseur Satoshi Kon, wiens faam die van Hayao Miyazaki niet heeft mogen evenaren, maar wiens belang door niemand in twijfel getrokken durft te worden. Lees verder

Territoriale conflicten tussen Japan en China: de Oost-Chinese Zee en Senkaku/Diaoyu

Als ik met vrienden of familie een gesprek heb over de relatie tussen Japan en China, komt het gesprek automatisch op het conflict omtrent de Senkaku/Diaoyu-eilanden in de Oost-Chinese Zee. Het afgelopen jaar waren er meerdere malen kleine disputen tussen de twee landen die uiteindelijk steeds neerkwamen op dezelfde discussie, namelijk welk land de rechtmatige eigenaar van deze eilandengroep is. Wat veel mensen echter niet weten, is dat dit conflict niet op zichzelf staat: er speelt nog een apart territoriaal conflict tussen China en Japan omtrent de Oost-Chinese Zee in het algemeen. Lees verder

The Railway Man: het Japanse oorlogsverleden in Birma

Vorige week ging op het Internationale Filmfestival van Toronto de film The Railway Man in première. Deze film schetst het verhaal van een Engelse krijgsgevangene die de bouw van de Dodenspoorlijn in Birma tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft overleeft. Deze Dodenspoorlijn is een zwarte bladzijde in de moderne Japanse geschiedenis. Hoewel recensenten de film matig beoordelen, brengt deze wel een verhaal dat bij een groot deel van onder meer het Amerikaanse en Europese publiek onbekend is. Lees verder

Obon – festival voor de doden

Ieder jaar omstreeks 15 augustus vindt in Japan Obon (het dodenfestival) plaats. Dit festival is een gelegenheid om aan overleden voorouders te denken en hen te eren. Japanse families krijgen vrij en bezoeken hun geboorteplaats, waar veelal het graf van hun voorouders staat. De files die hierdoor ontstaan zijn vaak lang, maar het is het wachten waard. Het hoofddoel is weliswaar om de voorouders wier geesten terugkeren op aarde te eren, maar Obon gaat ook vergezeld van festiviteiten. Kinderen nemen deel aan een kermis, terwijl volwassenen zich te goed doen aan het vele lekkere eten. In dit artikel wil ik graag dieper in gaan op de betekenis van Obon en de invulling van het festival. Lees verder

De filosofie van de Kyotoschool (1) – Introductie

Voordat Japan zich in de jaren ’70 op de kaart zette als een economisch bolwerk, was de westerse interesse in het Japanse filosofisch gedachtegoed nagenoeg nihil. Kort na de Tweede Wereldoorlog waren een een tiental wetenschappelijke papers en een handjevol boeken vertaald naar Westerse talen, maar het duurde tot halverwege de jaren ‘80 voordat Japanse filosofie echt voet aan de grond wist te krijgen in Europa. Lees verder

De vlietende wereld van ukiyo-e (1) – Inleiding

Wie weleens een boek over Japanse kunst openslaat kan er niet omheen: de ukiyo-e. Deze vorm van Japanse prentkunst ontstond in de Edo-periode (1603-1868) en is sinds de 19e eeuw wereldwijd razend populair geworden. Het meest bekende voorbeeld is ongetwijfeld De grote golf van Kanagawa van Katsushika Hokusai (1760-1849) die voor velen wellicht symbool staat voor de Japanse traditionele kunst in het geheel. Maar wat zijn ukiyo-e nu precies? In deze serie zal ik een aantal bekende en minder bekende prentkunstenaars bespreken, maar om te beginnen zal ik een beknopte inleiding tot de wondere wereld van de Japanse prentkunst geven. Lees verder

Hentai, het verlangen naar het vreemde

Zoeken op de term hentai in Google levert een slordige 180 miljoen resultaten op; samurai en geisha moeten genoegen nemen met respectievelijk slechts 101 en 54 miljoen resultaten. Ondanks dat de term ‘hentai’ tegenwoordig vaak gebruikt wordt als parapluterm voor allerlei soorten getekende pornografie, blikt dit artikel terug op de geschiedenis en oorspronkelijke betekenis van het woord. Lees verder