Japans vertalen: veel te leren, jij hebt

“Much to learn, you still have”. Het is een aandoenlijke oneliner van Yoda, de befaamde kleine, groene Jedi-meester uit Star Wars. Volstrekt onbekend is nog steeds waar Yoda vandaan komt, maar aan zijn zinsconstructie te zien zou hij best op een afgelegen eiland in de archipel van Japan geboren kunnen zijn. Zolang hij zich aan korte uitspraken houdt is het aandoenlijk, wanneer je echter een A4 van zijn hand zou moeten vertalen, ontstaan er behoorlijke uitdagingen. In dit artikel geven we een aantal eigenschappen van de Japanse taal weer die een vertaler moet bemeesteren om een boterham te kunnen verdienen. Immers: “Eat, you must”. Lees verder

Fransman in Japan: de Eerbiedwaardige Escapade van Thomas Raucat

Japan is sinds haar ontdekking door het Westen een dankbaar onderwerp geweest voor westerse schrijvers. Thomas Raucat was een Franse schrijver, die als één van de eerste Europeanen een roman schreef waarin hij een vergelijking tussen zijn eigen Westerse en de Japanse inborst probeerde te maken. Dit verhaal, getiteld De eerbiedwaardige escapade, is gebaseerd op zijn eigen ervaringen en observaties in het Japan van de jaren ’20. Lees verder

Tougu Takumi: kalligrafie voor iedereen

Bij kalligrafie denken we al snel aan kostbare paardenharen penselen, gedoopt in zorgvuldig met inktsteen aangemaakte inkt. Die inkt dient vervolgens aangebracht te worden op delicaat, handgeschept papier. Tougu Takumi is geschoold op deze traditionele manier, maar wil met zijn video’s kalligrafie voor iedereen toegankelijk maken. Lees verder

Hanakotoba: zeg het met bloemen

Wie voor een bloemetje ter ere van een trouwdag, verjaardag of een zomaar verrassing naar de bloemist gaat, weet zich omringd door een keur aan prachtig samengestelde boeketten. We zoeken een prachtige ruiker uit, of laten ons adviseren en schrijven er een kaartje bij dat aan het cellofaan gehecht wordt. Een gedichtje, een liefdesverklaring of een troostende wens. Bloemen zelf zeggen het echter ook al. Die reclameslogan is hier een beetje in de vergetelheid geraakt, maar bloemen hebben allemaal een eigen betekenis en symboliek. In Japan wordt daar nog volop aan gehecht: er is zelfs een gedefinieerde bloementaal, hanakotoba. Lees verder

Lafcadio Hearn, schrijver van Japanse spookverhalen

Patrick Lafcadio Hearn (1850-1904), een schrijver van Grieks-Ierse komaf, is één van de beroemdste buitenlanders die voet aan de grond zette in Japan. Mede door zijn inspanningen werden Japanse mythes bekend in het Westen. Hij schreef zijn hoofdwerk Kwaidan, verhalen en studiën van vreemde dingen, op basis van oude Japanse boeken en tot dan toe alleen mondeling doorgegeven verhalen. Zijn inspanningen bleken niet alleen de westerse lezer te bekoren; ook Japanse lezers werden geraakt door zijn weergave van hun mythes. Hoewel Hearn tegenwoordig niet meer zo bekend is in de westerse wereld, wordt hij in Japan nog steeds gezien als een belangrijke buitenlander die de Japanse cultuur op waarde wist te schatten. Hoe werd Hearn daar een beroemd auteur van Japanse spookverhalen en legenden? Lees verder

Donald Keene, wereldberoemd Japanoloog, overleden

Zondag 24 februari j.l. overleed op 96-jarige leeftijd Donald Keene, één van de meest invloedrijke Amerikaanse Japanologen. Keene publiceerde niet alleen talloze vertalingen van klassieke en moderne Japanse literatuur, maar werd vooral bekend door zijn omvangrijke literaire kritieken op moderne en premoderne literatuur. Deze hebben menig westers student, waaronder mijzelf, op weg geholpen bij de studie Japans. Hij werd er wereldberoemd mee, binnen én buiten het veld. Lees verder

Kakizome: kalligraferen voor het nieuwe jaar

Vijf januari van dit jaar gingen de deuren van de Budōkan in Tokyo open voor de 54e editie van de eerste kalligrafeerwedstrijd van het jaar. Scholieren uit heel Japan stroomden naar binnen om hun mooiste kakizome, de eerste karakters van het nieuwe jaar, uit hun penseel te laten vloeien. Plaats van handeling was de voor de Olympische Spelen van 1964 gebouwde Budōkan, die normaal gebruikt wordt voor sporten als judo en karate. Dat het zo goed mogelijk kalligraferen van wensen en spreuken voor het nieuwe jaar ook topsport is, bewezen de uit alle regio’s van Japan toegestroomde deelnemers. Lees verder

Japanse literatuur vóór Murakami

Ivo Smits, hoogleraar Japans aan de Universiteit Leiden en gespecialiseerd in Japanse literatuur en film, maakte recent een omvangrijke tournee langs grote steden in Nederland en Vlaanderen om Nederland kennis te laten maken met eerdere Japanse schrijvers uit de twintigste eeuw waarvan recentelijk vertalingen in het Nederlands beschikbaar zijn gekomen. Ivo Smits deed dat op verzoek van Schwob, een initiatief van het Nederlands letterenfonds om vergeten literatuur onder de aandacht te brengen en graag, er is meer dan Murakami! Lees verder

De kat van Takashi Hiraide: een boek om van te spinnen

Katten zijn razend populaire huisgenoten. Speels, eigenzinnig, aaibaar, onafhankelijk, schattig. Ook de sociale media bollen op van filmpjes en foto’s met katten in de hoofdrol. Dat is in Nederland zo en in Japan heeft een kat het zelfs tot stationschef geschopt. Een boek met als titel De Kat wordt dan ook onmiddellijk en vanzelfsprekend gretig gekocht. Thuis op de bank blijkt het ook werkelijk een uitstekende novelle. Zowel auteur als vertaler weten je vanaf de eerste pagina’s te boeien en uiteindelijk te raken. Voor kattenliefhebbers een absolute must, maar er wordt eigenlijk nog veel meer verteld. Bij deze reiken we je wat aandachtspunten aan. Lees verder

Pachinko, een aanrader

Pachinko is de naam van een in Japan uiterst populair gokspel, maar tevens de titel van een generaties omspannend verhaal over een Koreaanse familie die een nieuw leven opbouwt in Japan. In maart 2018 verscheen bij uitgeverij Meulenhoff een Nederlandse vertaling van deze indrukwekkende roman. De redactie van Katern: Japan verslond het boek. We bevelen dan ook Pachinko van harte aan. Niet het spel, maar wel het boek: Pachinko is een knap geschreven relaas over een volk dat ernaar streeft een plek voor zichzelf in de wereld te vinden. Lees verder