Over Pim Omes

Pim is master Talen en Culturen van Japan. Liefhebber van vroeg 20e-eeuws Japan. Vertaler en taalbeschouwer. Daarnaast geïnteresseerd in Japanse films, in het bijzonder die van regisseur Yasujiro Ozu. Leest ook graag werken van de schrijvers Yasunari Kawabata en Jun'ichiro Tanizaki.

Elbrich Fennema geeft haar eigen woorden aan Murakami

Japanoloog Elbrich Fennema woonde van 1984 tot 1993 in Tokyo. Zij werkte als correspondent voor onder meer NOS, BRT en NRC Handelsblad, publiceerde in Japanse media en was commentator bij Japanse tv-programma’s. Elbrich Fennema wéét hoe Japan werkt en publiceerde bij terugkomst het boek hoe Japan werkt over wat wij hier kunnen leren van de Japanse maatschappij, de journalistiek, de politiek, en de werkethiek. Elbrich is bovendien vertaler van het werk van Haruki Murakami en geeft hem een vanzelfsprekende Nederlandse stem. Lees verder

Chindogu – de genialiteit van onbruikbare uitvindingen

Een lippenbalsem-stick met als vulling boter, om het in een oogwenk op je brood te kunnen smeren. Miniparapluutjes die de neus van je schoenen beschermen tegen de regen. Kleine trechtertjes om onderweg oogdruppels toe te dienen. Een speelpakje voor baby’s met borstels eraan vastgemaakt, zodat ze de vloer kunnen schoonmaken terwijl ze rondkruipen… Dit zijn slechts enkele van de uitvindingen, de één nog buitenissiger dan de ander, bedacht door Kenji Kawakami. Deze lucht- en ruimtevaartingenieur is de bedenker van chindogu: gadgets die in theorie nuttig zouden kunnen zijn, maar in de praktijk te vreemd zijn om op grote schaal in gebruik te worden genomen. Lees verder

Luk van Haute, vertaler en aardbewoner

Afgelopen september verscheen de Nederlandse vertaling van Aardbewoners, van Sayaka Murata. De roman handelt over de jeugd en het volwassen leven van hoofdpersoon Natsuki, die grote moeite heeft om zich aan te passen aan de verwachtingen van de volwassenen boven haar. En, als ze eenmaal volwassen is, te ontsnappen aan diep in de Japanse maatschappij verankerde wetmatigheden van trouwen en kinderen krijgen. Een intrigerende en interessante Japanse roman die voor ons ontsloten werd door vertaler Luk van Haute. Katern: Japan had de eer om met Luk te spreken over de strategie die hij hanteerde voor het vertalen van deze roman, en hoe het vertalen van Japans naar Nederlands zijn beroep werd. Lees verder

Fukuoka, prefectuur van zoete sojasaus

Bij sojasaus denken we het eerst aan een zoutige smaak. De meeste soorten zijn dat ook – maar niet in de West-Japanse prefectuur Fukuoka. Voor bezoekers van buiten is die zoete smaak een verrassing, terwijl mensen die er zijn opgegroeid alle andere soorten juist te zout vinden. Waarom is de sojasaus van Fukuoka eigenlijk zoet? Lees verder

Een geschiedenis van de Japanse Mandala (deel 2)

Nara kennen we van de wereldberoemde Todai-ji tempel en de Kasuga-taisha schrijn. En van de hertjes. De beide naast elkaar gelegen tempelcomplexen in het omliggende bos zijn niet alleen geregistreerd op de werelderfgoedlijst van Unesco, de laatste vormt ook de inspiratiebron voor de Kasuga-mandala. Eerder schreef ik hoe de Indiase mandala, via China de Japanse eilanden bereikte en omgevormd werd tot een stijlmiddel om het westelijke paradijs van de Boeddha Amida weer te geven, de hensōzu. Hoewel deze verhalende plaatjes als echte mandala kunnen worden beschouwd, ontstond in gedaante van de Kasuga-mandala pas een echte Japan-eigen versie. Lees verder

Jos Vos, vertaler. Aangenaam.

Dezer dagen verschijnt een nieuwe editie van de Genji Monogatari, het Verhaal van Genji. Deze in Japan en in de gehele wereld beroemde vroege roman werd voor het Nederlands taalgebied toegankelijk gemaakt door klassiek vertaler Jos Vos. Jos vertelt in dit interview over zijn passie voor de klassieke Japanse literatuur en over de kunst van het vertalen. Lees verder

Kakigori – Japans schaafijs

Het kan weinigen zijn ontgaan, de afgelopen dagen zuchten we onder een hittegolf die zijn weerga niet kent. De Nederlandse zomer heeft temperaturen van Japanse allure bereikt. Airconditioning veraangenaamt al decennialang de Japanse zomer in (met name) Tokyo en raakt de laatste jaren ook in Nederland ingeburgerd. Maar zowel Japanners als Nederlanders wenden zich ook nog steeds tot een veel ouder, reeds lang ‘beproefd’ middel voor verkoeling; het eten van ijs. In beide landen is een keur aan room- en waterijs beschikbaar. De laatste ijssoort heeft echter een zeer specifieke Japanse vorm gekregen, namelijk; kakigori (schaafijs). Lees verder

Het manco van de Hanko

Japan zit voor een groot deel op slot, vanwege de coronacrisis. Alleen is het niet voor alle Japanse kantoorwerkers zo eenvoudig om zomaar thuis te blijven. Zoals we eerder ook al schreven is Japan nog niet zomaar klaar voor de anderhalve-meter-samenleving. Een (on)praktisch voorbeeld daarvan is de hanko. Lees verder

Ikou: Japanse vertaalslagen

Als vervolg op een eerder artikel over het vertalen van een Japanse tekst naar het Nederlands geven we hier een voorbeeld van de uitdagingen en vertaalslagen die daar bij komen kijken. Een songtekst is niet zomaar vertaald, gebruikte kanji-karakters kunnen meerdere betekenissen hebben. Context is nodig, want veel wordt niet gezegd, en een beetje dichterschap komt in dit geval ook zeker van pas. Lees verder

Japans vertalen: veel te leren, jij hebt

“Much to learn, you still have”. Het is een aandoenlijke oneliner van Yoda, de befaamde kleine, groene Jedi-meester uit Star Wars. Volstrekt onbekend is nog steeds waar Yoda vandaan komt, maar aan zijn zinsconstructie te zien zou hij best op een afgelegen eiland in de archipel van Japan geboren kunnen zijn. Zolang hij zich aan korte uitspraken houdt is het aandoenlijk, wanneer je echter een A4 van zijn hand zou moeten vertalen, ontstaan er behoorlijke uitdagingen. In dit artikel geven we een aantal eigenschappen van de Japanse taal weer die een vertaler moet bemeesteren om een boterham te kunnen verdienen. Immers: “Eat, you must”. Lees verder