Fukubukuro: het ultieme shopfenomeen

Oud en nieuw werkt in Japan anders dan in Nederland. Het meest opvallende is natuurlijk de afwezigheid van vuurwerk, maar er zijn nog meer bijzondere tradities gebonden aan deze tijd van het jaar. Eén daarvan is de massale verkoop van fukubukuro, wat letterlijk vertaald kan worden als ‘gelukstas’. Op de eeste paar dagen van het nieuwe jaar vullen veel winkels gelukstasjes (die ook wel happy bags, lucky bags of mystery bags genoemd worden) met de meest uiteenlopende goederen, vaak afkomstig uit de wintercollecties. De tasjes worden spotgoedkoop verkocht – zo kun je voor 10.000 yen een tasje kopen waar meer dan 50.000 yen aan goodies in zitten. De keerzijde? De koper heeft geen flauw benul van wat er in de gelukstas verstopt zit.

Lees verder

Maatschappelijk verantwoord ondernemen in Japan (1) – Wat gebeurt er wel?

Hoe maatschappelijk verantwoord ondernemen Japanse bedrijven? Eigenlijk kon ik tot voor kort deze vraag niet goed beantwoorden, terwijl deze vraag over Nederlandse bedrijven juist steeds vaker gesteld wordt. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) krijgt ook steeds meer aandacht van de consument, bijvoorbeeld te zien aan het nieuws over en de reacties op de ingestorte fabriek in Bangladesh in april. Maar over MVO of duurzaam ondernemen in Japan hoor je maar weinig. Dit terwijl Japan toch de derde economie ter wereld is en een aardig aantal Japanse merken household names zijn geworden, ook buiten Japan (denk maar aan Sony of Mitsubishi). Staat MVO eigenlijk wel op de agenda bij bedrijven in Japan? Lees verder

De heropleving van de Okinawaanse onafhankelijkheidsbeweging

De laatste paar maanden is er in de Engelstalige en Japanse pers verhoogde aandacht voor de onafhankelijkheidsbeweging op Okinawa, de meest zuidelijke prefectuur van Japan. In 1879 annexeerde de Japanse overheid hardhandig deze eilanden, die tot dan bekend stonden als het koninkrijk Ryūkyū. Al sinds deze annexatie is er op het eiland sprake van een onafhankelijkheidsbeweging, maar in 2005 werd deze nieuw leven ingeblazen. Lees verder

Micro-agressie in Japan

Micro-agressie is een subtiele vorm van discriminatie die – vaak onwetend – wordt geuit. De gediscrimineerde partij is normaliter in de minderheid en wordt gediscrimineerd op basis van geslacht, afkomst, beperkingen, enzovoort. Doordat het zo’n subtiele vorm van discriminatie is en niet altijd met die intentie gebeurt, is het ten eerste moeilijk te herkennen, en ten tweede nog moeilijker tegen te gaan. Zo ook in Japan. Lees verder

Culturele Codewoorden (5) – Shakkei

In dit vijfde deel van de reeks culturele codewoorden wil ik het graag hebben over het begrip shakkei (geleend landschap). Sommigen van jullie zijn al in Japan geweest en moeten de esthetische kwaliteit waarvan Japan doordrongen is hebben opgemerkt. Camera’s van Japanse makelij bezitten vaak net wat meer detail of goed doordachte hulpmiddeltjes dan de buitenlandse concurrentie. Vreemde technologie wordt geabsorbeerd en vaak in miniatuurvorm opnieuw gemaakt. Ook is Japanse etiquette gebaseerd op het reduceren van al te bruuske bewegingen naar zeer subtiele gebaren waarmee een wereld van verschillende sociale betekenissen kan worden opgeroepen. Bij shakkei vindt eenzelfde reductie plaats, namelijk het weergeven van een uitgestrekt landschap met al zijn eigenschappen in een miniatuurvorm. Lees verder

Sukiyaki, de Japanse hit die te Japans was

De oude man in mij gaat er nog altijd van uit dat vroeger alles beter was. Daarom wil ik het dit keer hebben over een klassieker uit de Japanse popgeschiedenis. Fysiek of mentaal oudere lezers zullen het liedje wellicht kennen: Sukiyaki van Kyū Sakamoto. Sakamoto behaalde met dit nummer wereldwijd succes en bereikte in 1963 zelfs nummer één van de Amerikaanse hitlijst, iets wat tot op de dag van vandaag geen enkele Japanner hem heeft nagedaan. Lees verder

Japanse vindingen waar we in Nederland wat aan zouden hebben (1) – Konbini

Ik betrap mezelf er steeds vaker op dat wanneer ik tegen een probleem oploop, ik automatisch denk: ‘Hadden we, net als in Japan, maar…’, gevolgd door een Japanse vinding die het leven een stuk gemakkelijker maakt. Daarom vandaag het eerste deel van een serie Japanse vindingen waar we in Nederland wat aan zouden hebben. Niet uit persoonlijke heimwee naar Japan, maar omdat het echt iets toevoegt. In het eerste deel: de konbini. Lees verder

Japanse straatstijl (2) – Lolita

Een aantal jaar geleden stroomde de wijk Harajuku in Tokyo elk weekend vol levende poppetjes. Lolita’s, noemden ze zichzelf. En hoewel je zou kunnen zeggen dat deze modestijl en subcultuur zijn hoogtepunt heeft bereikt, komen er toch elke dag nieuwe liefhebsters bij en loop je ze in Harajuku nog steeds tegen het lijf. Zelfs in het Westen slaat de lolita-look in bepaalde kringen enorm aan (ja, ook in ons kikkerlandje). Maar waarom zou een Japanse jonge vrouw zich willen kleden als een klein Victoriaans meisje? Lees verder

Japan en India: een hechte relatie?

De Indiase premier Manmohan Singh bracht vorige maand een bezoek aan Tokyo. Hij was daar voor de jaarlijkse conferentie van India en Japan, die hij samen met de toenmalige en inmiddels weer Japanse premier Shinzo Abe in 2007 in het leven riep. Deze conferentie is een teken van de opmerkelijke toenadering tussen Japan en India, die sinds 2005 plaatsvindt. De conferentie van dit jaar heeft als resultaat dat Japan en India de onderhandelingen omtrent een akkoord over civiele nucleaire samenwerking weer voortzetten, dat Japan de Indiase hoofdstad New Delhi gaat helpen met het opzetten van infrastructuurprojecten, en dat beide landen zich meer in gaan zetten voor hun gedeelde strategische belangen. Lees verder

Superflat (2) – Aya Takano

In een eerder artikel schreef ik al over de postmoderne kunststroming ‘Superflat’, waarin anime, manga en 2D een prominente rol spelen. Takeshi Murakami, de oprichter van deze stroming, had al snel na zijn succes met Superflat besloten het voorrecht van kunnen leven van kunst te delen. Hij richtte in 2001 in zowel Japan als New York de ‘Kaikai Kiki Corporation’ op, met als belangrijkste doel het financieel ondersteunen en op weg helpen van een jongere generatie van kunstenaars. Eén van hen is Aya Takano. Lees verder