Je kunt pas goed zijn voor jezelf als je eerst goed bent voor anderen!

Vraag een willekeurige Nederlander waar hij/zij aan denkt bij het horen van het begrip Japan en het antwoord is sushi. Of geisha, samurai, Mitsubishi of Sony. Tsunami of Fukushima. Dat kan ook. Stel echter een Nederlandse leerkracht dezelfde vraag en het antwoord is steevast Kanamori. De Levenslessen van Kanamori maken al enige jaren furore in het Nederlandse onderwijs. Toshiro Kanamori (65 jaar en ruim dertig jaar leerkracht) maakt verbinding, brengt basisschoolleerlingen verantwoordelijkheid bij en weet een sfeer te creëren waar ieder kind tot zijn recht komt. Een omgeving waarin kinderen niet (meer) pesten en voor elkaar opkomen. Lees verder

Culturele Codewoorden (6) – Shitoyaka

Menig bezoeker van Japan zal het hoge niveau van etiquette zeker eens zijn opgevallen. Deze hoog ontwikkelde omgangsvormen doordringen de manier waarop men zit, staat, wandelt, buigt en bepalen grotendeels de dagelijkse maaltijd. Deze in veel andere landen vrij alledaagse gebruiken werden in de Tokugawa-periode (1603-1868) in Japan verfijnd totdat ze de vorm en essentie aannamen van ceremoniële handelingen. De samurai (krijgersklasse) namen er de tijd voor om zich in deze elegantie te bekwamen en aldus buitengewone fysieke vaardigheden te ontwikkelen. Met name in gevechten kon men menig vijand verslaan door gebruik te maken van nauwkeurige bewegingen. Het beheersen van de samurai-etiquette werd bekend onder de noemer shitoyaka, dat zoveel betekent als elegantie of gepolijst gedrag. Het grote publiek denkt vaak dat dit in het huidige Japan alleen nog tot uiting komt in traditionele sporten zoals boogschieten en judo. De volledige Japanse samenleving is echter nog steeds doortrokken van shitoyaka. In dit artikel zal ik een aantal hedendaagse voorbeelden geven. Lees verder

Hentai, het verlangen naar het vreemde

Zoeken op de term hentai in Google levert een slordige 180 miljoen resultaten op; samurai en geisha moeten genoegen nemen met respectievelijk slechts 101 en 54 miljoen resultaten. Ondanks dat de term ‘hentai’ tegenwoordig vaak gebruikt wordt als parapluterm voor allerlei soorten getekende pornografie, blikt dit artikel terug op de geschiedenis en oorspronkelijke betekenis van het woord. Lees verder

Happoshu: Japans bier, of toch niet?

Wie in Japan na een lange werkdag de konbini (convenience store) binnenloopt, zal zich wellicht aangetrokken voelen tot de riante selectie gekoelde alcoholische versnaperingen. Naast verschillende mierzoete drankjes á la Bacardi Breezer zijn vaak één of meerdere schappen van de koeling gereserveerd voor een veelvoud aan bierblikjes. Maar schijn bedriegt: bij nadere inspectie blijken veel van deze blikjes alles behalve bier te bevatten. Wat wel in de blikjes zit is het zogenaamde happoshu (letterlijk: schuimende alcoholische drank). Het ziet er uit als bier, ruikt als bier en smaakt enigszins als bier, maar daar houdt de vergelijking dan ook mee op. Waarom is happoshu dan toch al jarenlang populair op de Japanse markt? Lees verder

Okinawa en Japan (3) – De ‘IJzeren Storm’

Eerder schreef ik over de annexatie van Okinawa door Japan eind 19e eeuw, en de daaropvolgende Japanse maatregelen om de Okinawaanse bevolking bij Japan te trekken. Toen in 1937 de gewapende strijd met China losbarstte, en Japan voor het eerst in decennia weer oorlog voerde, was deze assimilatie verre van voltooid. Lange tijd verliep de oorlog gezwind voor de Japanners – grote delen van Azië werden ingenomen – maar toen de Verenigde Staten zich na de Japanse aanval op Pearl Harbor in het conflict mengden, keerde het tij langzaam voor Japan. In de lente van 1945 waren de Japanners teruggedreven tot Okinawa, waar de Tweede Wereldoorlog in Azië zou worden beslist. Lees verder

Japanse vindingen waar we in Nederland wat aan zouden hebben (2) – Umeboshi

Deze week werd er in Nijmegen geploeterd op de Internationale Vierdaagse. Broeierige warmte, blaren, zouttekort, uitdroging, misselijkheid, het waren voorwaar barre omstandigheden. Hadden zij maar de umeboshi gehad, de ingelegde en gedroogde Japanse pruimen. Opnieuw een voorbeeld van een Japanse vinding waar we in Nederland wat aan zouden hebben. Niet uit persoonlijke heimwee naar Japan, maar omdat het echt iets toevoegt. Lees verder